Z Małopolska w II Wojnie Światowej


ESTREICHER Stanisław.  
Urodzony 26 listopada 1869 r. w Krakowie. Syn Karola (dyrektora Biblioteki Jagiellońskiej). Do szkoły powszechnej chodził do szkoły ćwiczeń Seminarium Nauczycielskiego w Krakowie. Od 1879 r. był uczniem Gimnazjum Św. Anny, gdzie uzyskał maturę. W 1887 r. rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dał się szybko poznać jako krytyk literacki i teatralny. Był prezesem Towarzystwa Biblioteki Słuchaczów Prawa, sekretarzem Domu Matejki. Po ukończeniu studiów na Uniwersytecie Jagiellońskim wyjechał do Berlina, następnie do Wiednia gdzie studiował historię prawa niemieckiego. W 1894 r. habilitował się. W 1902 r. został profesorem nadzwyczajnym, a w 1906 r. profesorem zwyczajnym. Był członkiem Polskiej Akademii Umiejętności. W latach 1911, 1918, 1926 wybierano go dziekanem Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Po odzyskaniu niepodległości przez Polske w 1918 r. włączył się w życie społeczne i polityczne. Opiekował się powstającą w Krakowie Young Men's Christian Association (Związek Chrześcijańskiej Młodzieży Męskiej). W latach 1919 - 1921 był rektorem Uniwersytetu Jagiellońskiego, a w latach 1921 - 1922 prorektorem. Bronił Józefa Piłsudskiego przed atakami endecji. Potępił zamach majowy z 1926 r. i proces brzeski. Wielokrotnie odmawiał przyjęcia stanowisk ministerialnych. 6 listopada 1939 r. został aresztowany w czasie „Sonderaktion Krakau”[1]. Osadzono go w więzieniu Montelupich[2]. Został przeniesiony do koszar przy ul. Mazowieckiej w Krakowie[3]. Przewieziono go do więzienia we Wrocławiu[4]. Został osadzony w KL Sachsenhausen[5].          
Zmarł w KL Sachsenhausen 28 grudnia 1939 r. na skutek przerostu prostaty i nieudzielenia mu pomocy lekarskiej w rewirze.           
Opublikował szereg prac naukowych. M. in. Studia nad historią kontraktu kupna w prawie niemieckim epoki frankońskiej (1894), Początki prawa umownego (1901), Kodeks Hammurabiego (1905), Freimarkt i frymark (1929), Najstarsze kodeksy świata (1931), Kultura prawnicza w Polsce (1931), Ustawy przeciwko zbytkowi w dawnym Krakowie (1897), Nieznane teksty ortyli magdeburskich (1928), Najstarszy zbiór przywilejów i wilkierzy m. Krakowa (1939) kolejne tomy „Bibliografii Polskiej”.       
Gwiazdomorski Jan, Wspomnienia z Sachsenhausen, Kraków 1969, s. 268; Lisowski Witold, Walka i martyrologia lekarzy polskich w czasie II wojny światowej, “Wojskowy Przegląd Historyczny” 1982 nr 3 s. 21; Pol Krzysztof, Leksykon prawników polskich - Stanisław Estreicher, “Rzeczpospolita” 1998 nr 88 s. 15; Urbańczyk Stanisław, Uniwersytet za kolczastym drutem, Kraków 1969, s. 107, 272; w.z., Tragiczna lista strat nauki polskiej, “Dziennik Polski” 1945 nr 48 s. 45; Wroński Tadeusz, Kronika okupowanego Krakowa, Kraków 1974, s. 402;



[1] Gwiazdomorski Jan, Wspomnienia z Sachsenhausen, Kraków 1969, s. 268;

[2] Gwiazdomorski Jan, Wspomnienia z Sachsenhausen, Kraków 1969, s. 268;

[3] Gwiazdomorski Jan, Wspomnienia z Sachsenhausen, Kraków 1969, s. 268;

[4] Gwiazdomorski Jan, Wspomnienia z Sachsenhausen, Kraków 1969, s. 268;

[5] Wroński Tadeusz, Kronika okupowanego Krakowa, Kraków 1974, s. 47, 402;